Şirin, şirəli və rahat qəlyanaltı olan üzüm yay və payız aylarının ən sevilən meyvələrindən biridir. Mütəxəssislərin fikrincə, üzüm təkcə dadlı meyvə deyil, həm də ürək, beyin, sümük və immun sisteminin sağlamlığı üçün faydalı maddələrlə zəngindir.

Gundemxeber.org xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, üzüm vitaminlər, minerallar, lif, antioksidantlar və böyük miqdarda su ehtiva edir.

Bu xüsusiyyətlərinə görə meyvə orqanizmin su balansının qorunmasına və bir sıra sistemlərin normal fəaliyyətinə kömək edə bilər.

Təxminən 150 qram üzümün tərkibində C və K vitaminləri, kalium, mis, tiamin – B1 vitamini və riboflavin – B2 vitamini var.

Bundan başqa, üzümün yüksək su tərkibi orqanizmin maye ehtiyacının ödənilməsinə kömək edir. Tərkibindəki təbii şəkərlər isə əlavə şəkərli desertlərə ehtiyacı müəyyən qədər azalda bilər.

İmmuniteti gücləndirə bilər

Üzümün tərkibində olan C vitamini immun sisteminin normal fəaliyyətini dəstəkləyir. Güclü immun sistemi orqanizmin mövsümi infeksiyalarla mübarizə aparmasına və xəstəlikdən sonra daha tez bərpa olunmasına kömək edir.

Hüceyrələri zədələnmədən qoruyur

Üzüm antioksidantlarla, xüsusilə resveratrol və katexinlərlə zəngindir. Bu maddələr hüceyrələrə zərər verə bilən sərbəst radikallarla mübarizə aparmağa kömək edir.

Oksidləşdirici stressin azalması bir sıra xroniki xəstəliklərin yaranma riskinin aşağı düşməsinə də müsbət təsir göstərə bilər.

Qan təzyiqinin tənzimlənməsinə kömək edir

Üzümdə olan kalium orqanizmdə natrium balansının qorunmasına kömək edir. Bu isə arterial təzyiqin normal səviyyədə saxlanılması baxımından əhəmiyyətlidir.

Üzümün tərkibindəki antioksidantlar qan damarlarının sağlamlığını da dəstəkləyərək qan dövranının daha yaxşı işləməsinə yardım edə bilər.

Ürək üçün faydalıdır

Üzümün müntəzəm və normada yeyilməsi ürək-damar sistemi üçün də faydalı hesab olunur. Antioksidantlar ürək xəstəliklərinin yaranma riskinin azalmasına, kalium isə normal qan təzyiqinin qorunmasına kömək edə bilər.

“Pis” xolesterini azaltmağa kömək edə bilər

Üzümün qabığında lif var. Lif orqanizmdən aşağı sıxlıqlı lipoprotein – LDL, yəni “pis” xolesterinin xaric edilməsinə kömək edir.

Mütəxəssislərin fikrincə, üzümün balanslı qidalanmanın bir hissəsi kimi qəbul edilməsi həm LDL, həm də ümumi xolesterin səviyyəsinin aşağı salınmasına müəyyən töhfə verə bilər.

Qanda şəkərin səviyyəsinə təsiri

Üzüm şirin olmasına baxmayaraq, nisbətən aşağı qlisemik indeksə malikdir. Normada qəbul edildikdə qanda qlükoza səviyyəsinin kəskin yüksəlməsinə səbəb olmaya bilər.

Üzümün tərkibindəki resveratrolun hüceyrələrin insulinə həssaslığını yaxşılaşdıraraq qlükozanın daha effektiv istifadəsinə kömək edə biləcəyi də bildirilir.

Beyin sağlamlığını dəstəkləyir

Antioksidantlar beyin hüceyrələrini oksidləşdirici stressdən qorumağa kömək edir. Üzümdə olan bəzi maddələr qan dövranına da müsbət təsir göstərə bilər.

Bu isə beynin daha çox oksigen və qida maddələri ilə təmin olunmasına şərait yaradır. Uzunmüddətli perspektivdə bunun yaddaş və idrak funksiyalarına müsbət təsir göstərə biləcəyi ehtimal olunur.

Sümükləri möhkəmləndirir

Üzümün tərkibində sümük sağlamlığı üçün vacib olan K vitamini, kalsium, maqnezium və kalium kimi maddələr mövcuddur. Bu maddələrin birlikdə qəbulu sümük toxumasının normal sıxlığının qorunmasına kömək edə bilər.

Sağlam qocalmanı dəstəkləyə bilər

Resveratrol uzun illərdir qocalma proseslərinə mümkün təsirinə görə araşdırılır. Bu maddənin iltihabı və oksidləşdirici stressi azaltmağa, hüceyrələrin normal fəaliyyətini dəstəkləməyə kömək edə biləcəyi düşünülür.

Bununla belə, üzüm yeməyin ömrü birbaşa uzatdığına dair qəti elmi nəticə yoxdur.

Yuxuya da təsir edə bilər

Üzümün tərkibində yuxu və oyaqlıq dövrünün tənzimlənməsində iştirak edən melatonin də mövcuddur.

Bundan başqa, meyvədə olan karbohidratlar orqanizmin yuxu ilə əlaqəli hormonlardan daha səmərəli istifadə etməsinə kömək edə bilər. Lakin üzüm yuxusuzluğun müalicəsini əvəz etmir və yalnız balanslı axşam qidalanmasının bir hissəsi ola bilər.

Üzümün zərərləri də ola bilər

Faydalarına baxmayaraq, üzümü həddindən artıq yemək məsləhət görülmür. Təxminən 150 qram üzümdə 15 qrama yaxın təbii şəkər var. Buna görə porsiyanın nəzarətdə saxlanılması artıq kalori və qanda şəkərin kəskin dəyişməsinin qarşısını almaq üçün vacibdir.

Kiçik uşaqlara üzüm verərkən də diqqətli olmaq lazımdır. Meyvənin dairəvi forması boğulma riski yarada bilər. Buna görə uşaqlara üzümü bütöv deyil, uzununa bir neçə hissəyə bölərək vermək tövsiyə olunur.

Həddindən artıq üzüm qəbulu tərkibindəki lif və təbii şəkərlər səbəbindən qarında köp, qaz və həzm sistemi ilə bağlı narahatlıqlara da səbəb ola bilər.

Mütəxəssislər yaşıl, çəhrayı, qırmızı və tünd rəngli üzüm növlərinin hamısının faydalı olduğunu bildirirlər. Bununla belə, qırmızı və qara üzüm sortlarında antioksidantların miqdarı bir qədər çox ola bilər.

Üzüm şirəsi və kişmiş əvəzinə təzə üzümə üstünlük verilməsi daha məqsədəuyğun hesab olunur. Çünki emal zamanı bəzi faydalı maddələrin miqdarı azala, şəkərin konsentrasiyası isə arta bilər.

Beləliklə, üzüm vitamin, mineral, antioksidant və liflə zəngin meyvə olmaqla immunitetin, ürəyin, damarların, beynin və sümüklərin sağlamlığını dəstəkləyə bilər. Lakin digər faydalı məhsullar kimi üzümün də normada istehlakı tövsiyə olunur.

Gundemxeber.org

Abşeron çimərliklərində gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb.

Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən  verilən xəbərə görə, avqustun 17-də mülayim şimal-qərb küləyi əsəcək. Dalğaların hündürlüyü artacaq.  

Dəniz suyunun temperaturu:

Şimal çimərliklərində: (Sumqayıt, Novxanı, Pirşağı, Nardaran, Bilgəh, Zaqulba) 24-25,

Cənub çimərliklərində: (Türkan, Hövsan, Sahil, Şıx) 25-26 dərəcə isti olacaq.

Gundemxeber.org

2026-cı ilin avqust ayı üçün ulduz falı bəzi bürclər üçün əhəmiyyətli dəyişikliklər, sınaqlar və geriləmələr dövrü proqnozlaşdırır. 

Gundemxeber.org xəbər verir ki, bu ayın astroloji təsirləri onları vacib qərarları təxirə salmağı dayandırmağa və uzun müddətdir diqqətsiz qalmış narahatlıqları həll etməyə məcbur edəcək.

Köhnə qorxular, həll olunmamış problemlər və keçmiş situasiyalar yenidən üzə çıxa bilər, lakin məhz bu sınaqlar vasitəsilə həyatda yeni bir fəslə başlamaq üçün fürsət yaranacaq.

Bu üç bürcün nümayəndələri rahatlıq zonalarından çıxmalı olacaqlar. Avqust ayı özünəinam, keçmişdən imtina etmək istəyi və ilk baxışdan çətin görünsə belə, dəyişikliyi qəbul etməyi tələb edəcək.

Balıqlar

Avqust ayı sizi çoxdan yayındığınız şeylərlə üzləşməyə məcbur edəcək. Tanış bəhanələrin arxasında gizlənmək artıq işə yaramayacaq - vəziyyətin özü görməzdən gəlməyə çalışdığınız hər şeyi üzə çıxaracaq. Çətin bir söhbəti, vacib bir qərarı və ya etirafı nə qədər təxirə salsanız, daxili gərginlik bir o qədər çox olacaq.

Ayın ilk yarısı sizə çoxdan lazım olan şeyə son qoymaq üçün cəsarət toplamaq şansı verəcək. Bunu könüllü olaraq etməsəniz, həyatın özü sizi dəyişikliyə doğru itələyəcək. Avqustun sonu xüsusilə emosional olacaq: köhnə şikayətlər, qorxular və yarımçıq işlər yenidən ortaya çıxa bilər.

Lakin, məhz bu çətin dövrdə həyatınızda ağrılı bir fəsli bağlaya biləcəksiniz. Sizi çoxdan xoşbəxt etməyi dayandıran şeylərdən əl çəkməkdən qorxmayın. Bəzən köhnəni qırmaq əsl yeni bir başlanğıcın yeganə yoludur.

Buğa

Avqust ayı qaçmağa çalışdığınız qərarlar ayı olacaq. Dəyişikliklər əsasən ailəyə, evə və şəxsi həyata təsir edəcək. Əvvəllər təxirə salına bilən şeylər indi dərhal reaksiya tələb edəcək. Müqavimət yalnız narahatlığı artıracaq və tanış qaydanı qorumaq cəhdləri yalnız işləri çətinləşdirə bilər.

Bütün hadisələr xoş olmayacaq. Əvvəlki gözləntilərdən imtina etməli və ya bəzi halların artıq dəyişdirilə bilməyəcəyini qəbul etməli ola bilərsiniz. Lakin, məhz bu sınaqlar daha sabit və etibarlı bir şey üçün yer açmağa kömək edəcək.

Ayın sonuna qədər münasibətlər və hisslər məsələləri yenidən ön plana çıxacaq. Sevgidən, gələcəkdən və həyatınızdan həqiqətən nə istədiyiniz barədə özünüzə qarşı dürüst olmalısınız. Bu asan olmayacaq, ancaq yalnız səmimiyyət sizə avqust ayından girdiyinizdən daha güclü şəkildə çıxmağa imkan verəcək.

Dolça

Avqust ayı sizin üçün ciddi münasibət sınaqları dövrü olacaq. Həyatınızdakı ən vacib münasibətlərdən biri yol ayrıcına çatacaq. İllüziyalar tədricən yox olacaq və uzun müddət belə olmasa, artıq hər şeyin yaxşı getdiyini iddia edə bilməyəcəksiniz. Bəzi münasibətlər yeni bir səviyyəyə çatacaq, digərləri isə nəhayət yox ola bilər.

Emosional olaraq bu ay çətin olacaq. Narahatedici söhbətlərdən qaçmaq vərdişindən əl çəkməli və həqiqətlə üzləşməli olacaqsınız. Avqustun ortalarından sonra dəyişiklik olmadan irəliləməyin artıq mümkün olmadığı aydın olacaq. Şəxsi həyatınızla yanaşı, həyat tərziniz də diqqət tələb edəcək.

Son bir neçə ay ərzində yığılan yorğunluğun artıq rifahınıza təsir etməyə başladığını anlayacaqsınız. Bu əlamətləri görməməzlikdən gəlsəniz, payız tam yorğunluq hissi ilə başlaya bilər. Avqust ayı intizam, özünəinam və çoxdan faydalı olmayan şeylərdən imtina etməyə hazırlıq tələb edəcək. Bu çətin qərarlar gələcək bir çox aylar üçün gələcəyinizi müəyyən edəcək.

Gundemxeber.org

Əksər insanlar üçün hər gün qarpız yemək faydalı ola bilər. Qarpız orqanizmin su balansının qorunmasına, qan təzyiqinin tənzimlənməsinə və antioksidantların qəbuluna kömək edir. Bu isə həm böyrəklərin sağlamlığı, həm də ümumi orqanizm üçün əhəmiyyətlidir.

Gundemxeber.org xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, araşdırmalar gündəlik qarpız istehlakının sağlam insanların əksəriyyəti üçün faydalı olduğunu göstərib.

Bununla belə, ağır mərhələdə xroniki böyrək xəstəliyi olan şəxslərin qarpızı gündəlik rasionlarına daxil etməzdən əvvəl həkimlə məsləhətləşmələri tövsiyə olunur. Çünki belə hallarda qarpızın tərkibindəki bəzi maddələr zəifləmiş böyrəklər üçün əlavə risk yarada bilər.

Yüksək su tərkibi böyrəklərin normal fəaliyyətinə kömək edir

Qarpız ən çox su ehtiva edən meyvələrdən biridir. Onun təxminən 90-92 faizi sudan ibarətdir. Su ilə zəngin qidaların gündəlik maye qəbuluna töhfə verdiyini nəzərə alsaq, müntəzəm qarpız yemək orqanizmin kifayət qədər maye ilə təmin olunmasına kömək edə bilər.

Orqanizmdə maye səviyyəsinin normal olması böyrəklərin düzgün filtrasiya aparması və sidik ifrazı üçün vacibdir. Qarpız yüksək su tərkibinə görə sidik ifrazını artıra, maye və elektrolit balansının qorunmasına yardım göstərə bilər.

Araşdırmalar göstərib ki, kifayət qədər maye qəbulu böyrək daşlarının yaranmasının qarşısını almağa kömək edə bilər. Eyni zamanda, böyrək funksiyasının zəifləməsi riski olan şəxslərdə düzgün maye qəbulunun xüsusi əhəmiyyət daşıdığı bildirilir.

Qan təzyiqini aşağı sala bilər

Yüksək arterial təzyiq xroniki böyrək xəstəliklərinin əsas səbəblərindən biri hesab olunur. Qarpızın tərkibində L-sitrullin adlı amin turşusu var. Bu maddə orqanizmdə L-argininə çevrilir.

Həmin amin turşuları qan damarlarının boşalmasına və qan dövranının yaxşılaşmasına kömək edən azot oksidinin yaranmasında iştirak edir. Nəticədə qan təzyiqinin aşağı düşməsinə müsbət təsir göstərə bilər.

Aparılan meta-analizlərdən birində qarpız tərkibli əlavələrin sistolik qan təzyiqinin azalmasına əhəmiyyətli təsir göstərdiyi müəyyənləşdirilib. Yüksək qan təzyiqi böyrəklərin filtrasiya prosesində mühüm rol oynayan kiçik qan damarlarına zərər verə bildiyindən, təzyiqin nəzarətdə saxlanması böyrəklərin qorunmasına dolayı yolla kömək edə bilər.

Antioksidantlarla zəngindir

Qarpız likopin, C vitamini, karotinoidlər və antioksidant xüsusiyyətlərə malik digər bioloji aktiv birləşmələrlə zəngindir. Bu maddələr orqanizmdə oksidləşdirici stressin təsirini azaltmağa kömək edir.

Bəzi eksperimental araşdırmalar flavonoidlərin yalnız sərbəst radikalları neytrallaşdırmadığını, eyni zamanda orqanizmin öz antioksidant müdafiə sistemini də dəstəkləyə biləcəyini göstərib.

Böyrək problemi olanlar üçün risk yarada bilər

Qarpız yüksək kalium tərkibli meyvələr sırasına daxil edilməsə də, onun həddindən artıq istehlakı bəzi böyrək xəstələri üçün təhlükə yarada bilər.

Məlumata görə, 155 qram qarpızda təxminən 174 milliqram, 432 qramlıq bir dilimdə isə 484 milliqram kalium var.

Sağlam böyrəklər bu miqdarda kaliumu adətən problemsiz şəkildə orqanizmdən xaric edə bilir. Lakin böyrəklərin funksiyası və filtrasiya qabiliyyəti ciddi şəkildə zəifləyibsə, orqanizm artıq kaliumu xaric etməkdə çətinlik çəkə bilər. Bu isə qanda kalium səviyyəsinin təhlükəli dərəcədə yüksəlməsi hiperkalemiyaya səbəb ola bilər.

Hiperkalemiyanın əlamətləri arasında əzələ zəifliyi və ürək ritminin pozulması var. Ağır hallarda isə vəziyyət ürəyin dayanmasına qədər gətirib çıxara bilər.

Bu səbəbdən sağlam insanların qarpızı normal miqdarda gündəlik qəbul etməsi faydalı sayılsa da, ağır xroniki böyrək xəstəliyi olan şəxslərin onun miqdarını həkimlə dəqiqləşdirməsi vacibdir.

Gundemxeber.org

Dövlət Sərhəd Xidməti general Abbasəli Novruzovun vəfatı ilə əlaqədar başsağlığı yayıb.

Gundemxeber.org xəbər verir ki, başsağlığında deyilir:

“Azərbaycan sərhəd mühafizəsinin inkişafında mühüm xidmətləri olmuş, uzun illər dövlət sərhədlərimizin etibarlı mühafizəsinə şərəflə xidmət etmiş, Azərbaycan Respublikası milli təhlükəsizlik nazirinin müavini – Sərhəd Qoşunlarının komandanı vəzifəsində çalışmış general-mayor Abbasəli Ramazan oğlu Novruzov 16 avqust 2026-cı il tarixində, ömrünün 90-cı ilində vəfat etmişdir.

Abbasəli Ramazan oğlu Novruzov 25 may 1937-ci ildə Qərbi Azərbaycanın Əzizbəyov rayonunun Zeytə kəndində anadan olmuşdur.

Həyatının böyük hissəsini sərhədçi peşəsinə həsr edən Abbasəli Novruzovun hərbi xidmət yolu sıravi əsgər kimi başlamış, yüksək peşəkarlığı, zəngin təcrübəsi, prinsipiallığı və Vətənə sədaqəti sayəsində məsul vəzifələrədək yüksəlmişdir. SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin Sərhəd Məktəbinin hüquq bölməsini, daha sonra Dövlət Təhlükəsizlik Akademiyasını bitirmiş, hüquqşünas, hərbi tərcüməçi və əməliyyatçı kimi xidmət etmişdir.

Peşəkar fəaliyyətinə və hüquq sahəsində xidmətlərinə görə 1979-cu ildə “Azərbaycan SSR əməkdar hüquqşünası” fəxri adına, həmçinin “SSRİ DTK-nın fəxri əməkdaşı” adına layiq görülmüşdür.

Müstəqilliyimizin ilk illərində dövlət sərhədlərinin mühafizəsinin möhkəmləndirilməsi, milli sərhəd mühafizə sisteminin formalaşdırılması və Sərhəd Qoşunlarında idarəetmənin təkmilləşdirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Belə mürəkkəb bir dövrdə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin qərarı ilə Abbasəli Novruzov 8 aprel 1994-cü ildə yenidən sərhəd mühafizəsi sıralarına qaytarılmış, Azərbaycan Respublikası milli təhlükəsizlik nazirinin müavini – Sərhəd Qoşunlarının komandanı vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Azərbaycanın müstəqil dövlət olaraq öz sərhədlərini milli qüvvələri hesabına qoruması prinsipini ardıcıl müdafiə edən Abbasəli Novruzov beynəlxalq və regional görüşlərdə ölkəmizin dövlətçilik maraqlarını qətiyyətlə ifadə etmişdir. Onun “Azərbaycan müstəqil dövlətdir, öz sərhədlərini özü qorumalıdır” mövqeyi müstəqil milli sərhəd mühafizə sisteminin qurulmasına yanaşmasının əsas mahiyyətini əks etdirmişdir və Azərbaycan Respublikasının xüsusi xidmət orqanlarında uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə, dövlət təhlükəsizliyinin, sərhədlərimizin etibarlı mühafizəsinin təmin olunmasında xidmətlərinə görə “Şöhrət” ordeni və “Azərbaycan Bayrağı” ordeni ilə təltif edilmişdir.

General-mayor Abbasəli Ramazan oğlu Novruzovun uzun və şərəfli xidmət yolu, dövlət sərhədlərimizin mühafizəsinin təşkilində göstərdiyi xidmətlər və Azərbaycan sərhədçisinin peşəkar ənənələrinin formalaşmasına verdiyi töhfələr daim ehtiramla xatırlanacaqdır.

Abbasəli Ramazan oğlu Novruzovun əziz xatirəsi onu tanıyanların, silahdaşlarının və sərhədçilərin qəlbində daim yaşayacaqdır.

Dövlət Sərhəd Xidmətinin rəhbərliyi general-mayor Abbasəli Novruzovun vəfatından kədərləndiyini bildirir, mərhumun ailəsinə və yaxınlarına dərin hüznlə başsağlığı verir.

Allah rəhmət eləsin!

General-mayor Abbasəli Novruzovun dəfn mərasimi 17 Avqust 2026-cı il tarixində, saat 10:00-da Hərbi Memorial Məzarlıqda keçiriləcəkdir”.

Gundemxeber.org

İmişli rayonunda ustanın xəsarət alması ilə nəticələnən hadisə baş verib.

Hadisə saat 17:00 radələrində İmişli rayonu Məzrəli kəndində qeydə alınıb.

Qoşqulu yük maşınında şin təmiri zamanı partlayış baş verib və usta xəsarət alıb.

Xəsarət alan şəxs İmişli Rayon Mərkəzi Xəstəxanasına yerləşdirilib.

Gundemxeber.org

Rumıniyada rəsmi səfərdə olan Xankəndi şəhəri, Ağdərə və Xocalı rayonlarında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Elçin Yusubovun başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti bu ölkənin Maramureş regionunun Ticarət və Sənaye Palatasının sədri Florenrin Nikolae Tuş ilə görüşüb.

Gundemxeber.org xəbər verir ki, görüşdə Maramureş regionunun iş adamları və yerli sahibkarlar iştirak ediblər.

Görüşdə Azərbaycanın Qarabağ regionu ilə Rumıniyanın Maramureş regionu arasında əməkdaşlığın inkişaf perspektivləri və biznes əlaqələrin genişlənməsi məsələləri müzakirə olunub.

Maramureşin Ticarət və Sənaye Palatasının sədri Florenrin Nikolae Tuş birbaşa təmasların qurulması, ticarətin dövriyyəsinin artırılması məqsədilə qarşılıqlı səfərlərin həyata keçirilməsində maraqlı olduqlarını qeyd edib.

Elçin Yusubov öz növbəsində Qarabağda aparılan genişmiqyaslı tikinti və infrastruktur layihələri, investorlar üçün yaradılan əlverişli şərait və vergi imtiyazları barədə qarşı tərəfə geniş məlumat verib. O, Azərbaycan ilə Rumıniya arasında mövcud olan ticarət dövriyyəsinin müsbət dinamikasından söz açaraq, regionlararası əməkdaşlığın inkişafının iqtisadi göstəricilərin daha da şaxələndirilməsi üçün əlavə imkanlar yaradacağını qeyd edib. Elçin Yusubov Maramureş iş adamları və yerli sahibkarları Qarabağa səfər etməyə dəvət edib.

Tərəflər əməkdaşlığın istiqamətləri barədə fikir mübadiləsi aparıblar.

İqtisadi əməkdaşlığın inkişafı müstəvisində Xankəndi şəhəri, Ağdərə və Xocalı rayonlarında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Elçin Yusubovun başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti Maramureşdə yerləşən və Avropanın iri mebel istehsalçılarından biri olan “Aramis” fabrikini ziyarət edib, istehsalat ilə tanış olublar. Mebel fabrikinin rəhbərliyi Qarabağ ilə əməkdaşlığa maraq göstərərək, yaxın zamanda bölgəyə səfər etmək niyyətini ifadə ediblər.

Gundemxeber.org

Macarıstanın Bugaç şəhərində Türk dünyasının Arxeologiya Elmi-Tədqiqat İnstitutları və Mərkəzləri Assosiasiyasının (ARICA) üçüncü iclası keçirilib. Görüş arxeologiya və tarixi irsin qorunması sahəsində əməkdaşlığın praktiki mərhələsinə keçidə və birgə beynəlxalq layihələrin hazırlanmasına həsr olunub.

Gundemxeber.org Türk Akademiyasına istinadla xəbər verir ki, iclasda Türk Akademiyasının prezidenti, akademik Şahin Mustafayev, Macarıstanın “Turan” Fondunun prezidenti Andraş Biro, Azərbaycan, Qırğızıstan, Türkiyə, Özbəkistan və Monqolustanın arxeoloji təşkilatlarının rəhbərləri və nümayəndələri, Türkiyə Tarix Cəmiyyətinin nümayəndələri, həmçinin Macarıstan Milli Muzeyinin rəhbərləri və mütəxəssisləri iştirak ediblər.

İclası açıq elan edən Ş.Mustafayev bildirib ki, ARICA-nın yaradılmasından ötən üç il ərzində birlik əməkdaşlığın əsaslarının formalaşdırılmasından fəaliyyət göstərən beynəlxalq elmi şəbəkənin yaradılmasına qədər mühüm yol keçib.

“ARICA artıq formalaşma mərhələsini geridə qoyub və birgə layihələrin həyata keçirilməsinə yönəlmiş fəaliyyət göstərən beynəlxalq elmi şəbəkəyə çevrilir”, - deyə Türk Akademiyasının rəhbəri vurğulayıb.

ARICA Türk Akademiyasının təşəbbüsü ilə 2023-cü ildə Səmərqənddə yaradılıb. İlk rəsmi iclas 2024-cü ildə Şuşada, ikinci iclas isə 2025-ci ildə Ankara və Qaziantepdə keçirilib. Bu müddət ərzində iştirakçılar əməkdaşlığın əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirib, birgə elmi təşəbbüslərin və nəşr layihələrinin həyata keçirilməsinə başlayıblar.

Üçüncü iclasda əsas diqqət birgə fəaliyyətin praktiki mexanizmlərinin müzakirəsinə yönəlib. İştirakçılar türk ölkələrinin arxeoloji irsinin birgə tədqiqi üzrə ARICA Beynəlxalq Proqramının yaradılmasını müzakirə ediblər. Bu proqram müxtəlif ölkələrdən olan mütəxəssislərə hər il prioritet arxeoloji obyektləri müəyyənləşdirməyə, birgə çöl tədqiqatları, qazıntılar, sənədləşdirmə və elmi təhlillər aparmağa imkan verəcək.

Mümkün istiqamətlər sırasında Böyük İpək Yolunun şəhərləri, erkən türk dövrünə aid abidələr, qədim suvarma sistemləri, Avrasiyanın köçəri mədəniyyətlərinin arxeoloji irsi və orta əsrlərə aid istehsal mərkəzləri yer alır.

Digər mühüm layihə türk ölkələrinin arxeoloji abidələrinin Elektron atlasının yaradılması olacaq. Burada ən mühüm arxeoloji obyektlər, o cümlədən onların yerləşdiyi ərazi, xronologiyası, elmi təsviri, fotoşəkilləri, planları, tədqiqatların nəticələri və əsas elmi nəşrləri barədə məlumatların yer aldığı vahid rəqəmsal bazanın yaradılması nəzərdə tutulur.

İştirakçılar, həmçinin ARICA-nın Rəqəmsal İnformasiya Portalının və elektron tədqiqat məlumat bazasının yaradılmasını müzakirə ediblər. Bu sistemlər Türk dünyasının arxeoloji təşkilatları, tədqiqatçıları və elmi mərkəzləri arasında elmi məlumatların daim mübadiləsini təmin etməlidir. Platformada birgə ekspedisiyalar, nəşrlər, konfranslar, qrantlar, təhsil proqramları, tədqiqatçılar və ixtisaslaşmış təşkilatlar barədə məlumatların birləşdirilməsi mümkündür.

Bundan əlavə, Türk Akademiyasının prezidenti Ş.Mustafayev arxeoloji tədqiqatların yekunlarına həsr olunmuş ARICA-nın illik görüşünün keçirilməsini təklif edib. Bu görüşdə qazıntıların və elmi işlərin nəticələrinin təqdim edilməsi, yeni kəşflərin müzakirə olunması və növbəti il üçün əməkdaşlığın prioritetlərinin birgə müəyyənləşdirilməsi nəzərdə tutulur.

“Məhz bu dörd təşəbbüs ARICA-nı Türk dünyasının ümumi arxeoloji irsi sahəsində səmərəli və dayanıqlı əməkdaşlıq platformasına çevirə bilər”, - deyə akademiyanın rəhbəri qeyd edib.

Macarıstanla əməkdaşlığın inkişafına xüsusi diqqət yetirilib. Qeyd olunub ki, macar alimləri, təşkilatları, muzeyləri və tədqiqat mərkəzləri uzun illərdir hunların, Avrasiya çöllərinin və türklərin erkən tarixinin öyrənilməsinə mühüm töhfə verirlər.

“Türk Akademiyası ARICA-nın yaradılmasının təşəbbüskarı kimi bundan sonra da Türk dünyasının arxeologiya elminin inteqrasiyasına və inkişafına dəstək göstərəcək”, - deyə akademiyanın prezidenti bildirib.

İclas çərçivəsində akademiyanın koordinasiyası ilə hazırlanmış “Türk dünyasının arxeoloqları: qısa bioqrafiyalar” nəşrinin təqdimatı da keçirilib. Kitabda Türk dünyasının müxtəlif ölkələrindən olan görkəmli arxeoloqlar, onların elmi tədqiqatları və arxeologiya elminin inkişafına verdikləri töhfələr barədə məlumatlar toplanıb və bununla da vahid elmi yaddaş mənbəyi formalaşdırılıb.

İclasın yekununda iştirakçılar ARICA-nın üçüncü iclasının əsas prioritetlərini və qarşıdakı illər üçün birgə fəaliyyət planını müəyyənləşdirən Yekun qətnamə qəbul ediblər. Sənəddə Assosiasiyanın birgə arxeoloji tədqiqatların praktiki şəkildə həyata keçirilməsinə, vahid rəqəmsal məkanın yaradılmasına və Türk dünyasının tədqiqat təşkilatları arasında sistemli elmi mübadilənin inkişaf etdirilməsinə keçidi təsbit olunub.

Gundemxeber.org

Görkəmli dövlət xadimi, uzun müddət təhlükəsizlik orqanlarında və sərhəd qoşunlarında böyük xidmətləri olmuş istefada olan general-mayor Novruzov Abbasəli Ramazan oğlu vəfat edib.

Müdafiə Nazirliyinin rəhbərliyi general-mayorun vəfatı ilə bağlı başsağlığı verib.

Başsağlığında deyilir: “Müdafiə Nazirliyinin rəhbərliyi və kollektivi görkəmli dövlət xadimi, uzun müddət təhlükəsizlik orqanlarında və sərhəd qoşunlarında böyük xidmətləri olmuş istefada olan general-mayor Novruzov Abbasəli Ramazan oğlunun vəfatından kədərləndiklərini bildirir və mərhumun ailəsinə dərin hüznlə başsağlığı verir.

Allah rəhmət eləsin!”.

Gundemxeber.org

Avqustun 16-sı saat 10:00 olan məlumata əsasən, ölkə ərazisinin bəzi yerlərində fasilələrlə yağıntılı hava şəraiti davam edir. Ayrı-ayrı yerlərdə leysan xarakterli yağış yağır, şimşək çaxır.

Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən bildirilib ki, düşən yağıntının miqdarı Astarada 40 (aylıq normanın 48%-i), Zaqatalada 11, Qubada 9, Ağstafa, Lənkəranda 7, Daşkəsən, Tovuzda 5, Qusarda 4, Xaltanda 3, Lerik, Qaxda 2, Qrız, Altıağac, Şəki, Gədəbəy, Şəmkirdə 1 mm-dək qeydə alınıb.

Şahdağ, Altıağac, Şəmkir, Göygöl, Qax (Sarıbaş), Daşkəsən, Gədəbəydə duman müşahidə olunur. Dumanda görünüş 500 metrədək məhdudlaşır.

Bakıda və Abşeron yarımadasında şimal-qərb küləyi əsir, küləyin maksimal sürəti 21, Neftçalada isə cənub-şərq küləyinin maksimal sürəti 20 m/s-yə çatır.

Havanın maksimal temperaturu Bakıda və Abşeron yarımadasında 30, Naxçıvan MR-da 36, Aran rayonlarında 34, dağlıq rayonlarda isə 20 dərəcəyədək isti müşahidə olunub.

Gundemxeber.org